Türkiye’de Kimlikte Yasak Olan İsimler Nelerdir? İsim Koyarken Düşünülmesi Gereken Eğlenceli Gerçekler
İsim meselesi Türkiye’de her zaman biraz duygusal, biraz komik, biraz da “aile toplantısında kavga çıkmadan çözülmesi gereken konu” kategorisinde olmuştur. Daha bebek dünyaya gelmeden başlayan o meşhur tartışma vardır:
“Adı kesin Mehmet olacak.”
“Hayır, dedesinin adı yaşasın.”
“Ama kuzeninin çocuğunun adı da aynı.”
“Bari farklı bir şey olsun.”
Derken daha dünyaya gözünü açmamış küçük insanın omuzlarına yılların aile beklentisi yüklenir. Sanki çocuk doğar doğmaz mahalle muhtarı olacakmış gibi isim üzerine strateji toplantıları yapılır.
İzmir’de yaşayan 25 yaşında biri olarak çevremde bu konuşmalara çok şahit oldum. Bizim apartmanda yeni doğan her bebeğin ismi, neredeyse apartman yönetimi toplantısından daha ciddi şekilde tartışılırdı. Bir ara alt kattaki komşumuz bebeğine isim bulmak için üç hafta boyunca akraba WhatsApp grubunda anket yapmıştı. Sonuç ne oldu dersiniz? En sonunda herkesin önerisini reddedip kendi çocukluk hayalindeki ismi koydu.
İsim gerçekten önemli bir konu. Çünkü insan hayatı boyunca o kelimeyle çağrılıyor, tanınıyor ve bazen de o isim yüzünden küçük şakaların hedefi olabiliyor. Peki Türkiye’de kimlikte yasak olan isimler nelerdir? Her akla gelen isim çocuğa verilebilir mi? İşin hem resmi tarafı hem de biraz tebessüm ettiren tarafları var.
Türkiye’de kimlikte yasak olan isimler nelerdir?
Herkese merhaba! Bu yazımızda “Türkiye’de kimlikte yasak olan isimler nelerdir” hakkında bilinmesi gereken önemli noktaları ele alıyoruz.
Türkiye’de isim verme konusunda tamamen sınırsız bir özgürlük bulunmuyor. Nüfus kayıtlarında kullanılacak isimlerin bazı kurallara uygun olması gerekiyor. Temel amaç, kişinin ilerleyen hayatında mağdur olabileceği, toplum içinde sorun yaşayabileceği veya resmi işlemlerde sıkıntı oluşturabilecek isimlerin kullanılmasını engellemek.
Özellikle:
Toplum ahlakına aykırı anlam taşıyan isimler,
Küfür veya hakaret içeren ifadeler,
İnsan onurunu zedeleyebilecek kelimeler,
Anlamı açık şekilde olumsuz olan isimler,
Kişiyi alay konusu yapabilecek aşırı sıra dışı ifadeler
isim olarak kabul edilmeyebilir.
Yani nüfus müdürlüğüne gidip “Çocuğumun adı artık Süper Kahraman Karanlık Lord olsun” dediğinizde memurun yüzünde küçük bir şaşkınlık görebilirsiniz.
Gerçi bazen hayal gücümüz gerçekten sınır tanımıyor. Sosyal medyada gördüğümüz bazı isimler insanı düşündürüyor:
“Acaba aile gerçekten bunu ciddi ciddi düşündü mü?”
diye kendi kendime soruyorum.
Sonra da aklıma geliyor, bizim ailede de bir dönem kuzenime yabancı bir dizi karakterinin adı verilmek istenmişti. Neyse ki aile büyüklerinden biri zamanında müdahale etmiş. Yoksa bugün İzmir’de markette “Jason, ekmek al!” diye bağıran bir akrabamız olabilirdi.
İsim koyarken devlet neden bazı sınırlamalar getiriyor?
İlk bakışta bazı insanlar “Ben çocuğuma istediğim adı neden veremiyorum?” diye düşünebilir. Bu düşünce aslında oldukça normal. Çünkü isim, insanın kendi tercihi gibi görünür.
Ama işin diğer tarafında çocuk vardır.
Bir yetişkin kendi ismiyle ilgili karar verebilirken, yeni doğan bir bebek böyle bir seçime dahil olamaz. Ailenin birkaç dakikalık eğlenceli bulduğu bir isim, çocuk için yıllarca açıklamak zorunda kaldığı bir duruma dönüşebilir.
Mesela okulda yoklama alınırken:
“Adın ne?”
“Benim adım X.”
“Gerçek mi?”
“Evet.”
“Şaka yapıyorsun sandım.”
Bu konuşma bir kez olur, iki kez olur… Sonra insan ister istemez yorulur.
Ben de zamanında ismimin farklı yazılması yüzünden resmi yerlerde birkaç kez uğraştım. İnsan bazen kendi ismini anlatırken bile küçük bir sunum yapıyormuş gibi hissediyor.
“Bakın, böyle yazılıyor. Hayır, başka harf yok. Evet, doğru okudunuz.”
İsim dediğimiz şey bazen küçük bir kimlik kartından çok daha büyük bir mesele haline geliyor.
Türkiye’de verilmesi sorun oluşturabilecek isim türleri
Anlamsız veya aşırı sıra dışı isimler
Bazı aileler farklı olmak isterken sınırı biraz fazla zorlayabiliyor. Çocuğunun diğerlerinden ayrılmasını istemek anlaşılır bir durum ancak farklı olmak her zaman avantaj sağlamayabilir.
Mesela herkesin rahatça söyleyebileceği, güzel anlam taşıyan bir isim yerine sadece “kimsenin kullanmadığı” bir isim seçmek ilerleyen yıllarda zorluk çıkarabilir.
Çünkü okul hayatı var, iş hayatı var, resmi belgeler var.
Düşünün, iş görüşmesine gidiyorsunuz.
İnsan kaynakları uzmanı:
“Merhaba, sizi görüşmeye çağırmıştık. İsminizi tekrar alabilir miyim?”
Siz söylüyorsunuz.
Karşı taraf birkaç saniye duruyor.
O sessizlik var ya…
İşte o sessizlik bazen bir ömürlük hikâyeye dönüşebilir.
Hakaret veya kötü anlam taşıyan isimler
Bir ismin açık şekilde kötü anlam taşıması kabul edilmez. Çünkü isim, kişinin toplumdaki temel tanımlayıcılarından biridir.
Kimse çocuğunun hayatının ilk gününden itibaren açıklama yapmak zorunda kalacağı bir isimle büyümek istemez.
Aileler bazen “Bizim için anlamı farklı” diyebilir ancak resmi değerlendirmelerde genel anlam ve kişinin yaşayabileceği sorunlar dikkate alınır.
Toplumda rahatsızlık oluşturabilecek isimler
Bazı kelimeler günlük hayatta başka anlamlara gelebilir. Aile güzel bir niyetle seçmiş olsa bile toplumdaki yaygın kullanım farklı sonuçlar doğurabilir.
İşte bu yüzden isim seçerken sadece kulağa nasıl geldiğine değil, yıllar içinde nasıl kullanılacağına da bakmak gerekir.
Çocuk ismi seçerken ailelerin yaptığı komik hatalar
Türkiye’de isim seçimi bazen küçük çaplı bir televizyon yarışmasına dönüşebiliyor.
Bir tarafta anne tarafı:
“Bizim aileden biri olsun.”
Diğer tarafta baba tarafı:
“Bizim soyadına yakışsın.”
Arkadaşlar:
“Modern olsun.”
Anne:
“Anlamı güzel olsun.”
Baba:
“Kolay söylensin.”
Sonuç?
Saatler süren toplantılar…
Ben bazen düşünüyorum, bazı aileler isim seçimine ev satın alır gibi hazırlanıyor. Araştırmalar, listeler, yorumlar…
“Bu isim çocuğa nasıl yakışır?”
“Büyüyünce nasıl durur?”
“Instagram’da güzel görünür mü?”
Evet, artık isimlerin sosyal medya uyumu bile düşünülüyor.
Bir arkadaşım kardeşinin çocuğu için isim önerirken şöyle demişti:
“Bu isim büyüyünce LinkedIn’de de iyi durur.”
İşte modern çağ böyle bir şey. Eskiden ninenin duası önemliydi, şimdi LinkedIn profili de hesaba katılıyor.
İsim seçerken nelere dikkat edilmeli?
Güzel bir isim seçmek aslında çok zor değil. Birkaç noktaya dikkat etmek yeterli:
Anlamını mutlaka araştırın
Bir isim kulağa hoş gelebilir ancak anlamı bilinmeyebilir. Bu yüzden sadece sesine değil, taşıdığı anlama da bakmak gerekir.
Kolay söylenmesine dikkat edin
Çocuğun hayatı boyunca sürekli ismini düzeltmesini istemezsiniz.
“Hayır, öyle değil böyle yazılıyor.”
cümlesini binlerce kez söylemek yorucu olabilir.
Çocuğun geleceğini düşünün
Bebekken sevimli gelen bazı isimler yetişkinlik döneminde aynı etkiyi yaratmayabilir.
Bir isim seçerken sadece bebek fotoğrafına değil, gelecekteki yetişkin haline de bakmak gerekir.
Aile baskısıyla karar vermeyin
Aile büyüklerinin fikirleri değerlidir ancak son karar çocuğun hayatını etkileyecek kişiler tarafından verilmelidir.
Çünkü yıllar sonra kimse sizin yerinize nüfus müdürlüğünde açıklama yapmayacak.
Türkiye’de isim değiştirmek mümkün mü?
Bazen aileler iyi niyetle bir isim koyar ancak kişi büyüdüğünde bu isimle yaşamak istemeyebilir. Böyle durumlarda belirli hukuki süreçlerle isim değişikliği talep edilebilir.
Özellikle kişinin toplum içinde ciddi rahatsızlık yaşadığı, ismin alay konusu olduğu veya kişinin kendisini bu isimle özdeşleştiremediği durumlarda isim değiştirme yolları bulunabilir.
Yani çocukken verilen karar her zaman hayat boyu değişmez bir kader değildir.
“Türkiye’de kimlikte yasak olan isimler nelerdir” konusunu beğendiyseniz Nedakozmetik sayfamızdaki diğer makalelerimize de göz atmanızı öneririz.
Sonuç: Bir isim sadece birkaç harften ibaret değildir
Türkiye’de kimlikte yasak olan isimler nelerdir? sorusunun cevabı aslında sadece bir liste meselesi değildir. Asıl konu, bir insanın hayat boyunca taşıyacağı kelimeyi seçerken dikkatli olmaktır.
İsim bazen ilk tanışmada duyduğumuz şeydir. Bazen bir öğretmenin sınıfta söylediği ilk kelimedir. Bazen iş görüşmesinde karşımıza çıkan ilk izlenimdir.
O yüzden isim seçerken biraz hayal gücü, biraz mantık ve bolca sevgi gerekiyor.
Çünkü çocuklar büyüyor. Bugün bebek battaniyesinin üzerinde çok tatlı duran bir isim, yıllar sonra ciddi bir toplantıda kişinin kendini tanıtacağı kelime oluyor.
Ben kendi adıma şunu düşünüyorum: İnsan ismini severse hayat biraz daha kolaylaşıyor. Ama o ismi seçerken ailesinin de “Biz bunu gerçekten düşündük mü?” sorusunu sorması gerekiyor.
Sonuçta isim sadece kimlik kartındaki bir satır değil.
Bazen bir ömür boyunca anlatacağınız küçük hikâyenin ilk cümlesidir.